حجتالاسلام و المسلمین ناصر ابراهیمی از اساتید حوزه علمیه در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با تجلیل از شخصیت و زمانه میرزا تقیخان امیرکبیر، به تحلیل جامعی از آرمانها، اقدامات و میراث ماندگار این چهره تاریخی پرداخت.
وی با اشاره به اوضاع آشفته ایران در آستانه صدارت امیرکبیر اظهار داشت: ایرانِ پس از دو جنگ ویرانگر با روسیه و عهدنامه های ننگین گلستان و ترکمنچای، کشوری با حکومتی فاسد، اقتصادی وابسته و فرهنگی ایستا بود، در چنین شرایطی، امیرکبیر نه با شعار، بلکه با ارادهای قاطع و برنامهای جامع پا به عرصه گذاشت. او مصداق کامل مدیرِ اصلاحگر و انقلابی در ساختار بود که دردهای اصلی کشور را به درستی تشخیص داده بود.
استاد حوزه به آرمان محوری امیرکبیر اشاره کرد و افزود: ستون فقرات تمام اقدامات امیرکبیر، استقلالطلبی بود. او به خوبی دریافته بود که نفوذ سیاسی و اقتصادی قدرتهای خارجی، به ویژه روسیه تزاری و بریتانیا، بزرگترین مانع پیشرفت ایران است. از این رو، سیاست موازنه منفی را در پیش گرفت؛ یعنی خود را در دام اتحاد با یکی از این دو قدرت نمیانداخت و در عین حال، در برابر امتیازخواهیهای آنان مقاومت میکرد. مخالفت او با اعطای امتیاز رویترز به انگلیس، نمونهای درخشان از این رویکرد است. او میخواست ایران روی پای خود بایستد.
حجتالاسلام و المسلمین ناصر ابراهیمی به تشریح اصلاحات گسترده و همزمان امیرکبیر در عرصههای مختلف پرداخت و یادآور شد: نکته شگفتانگیز در کارنامه امیرکبیر، جامعیت و همزمانی اصلاحات است. در حوزه اقتصاد و صنعت، با تأسیس کارخانههای اسلحهسازی، باروتسازی، چینیسازی و بلورسازی تلاش کرد وابستگی را کاهش و تولید داخلی را رونق بخشد. در حوزه نظامی، به سازماندهی ارتش منظم و آموزشدیده بر اساس الگوی نوین همت گماشت. در حوزه اداری، با فساد سیستماتیک مبارزه کرد، هزینههای بیحساب دربار را کاهش داد و برای نظمبخشی به امور مالی کشور تلاش نمود. اما شاید ماندگارترین اقدام او در حوزه فرهنگ و آموزش بود.
وی تأسیس دارالفنون را نقطه عطفی در تاریخ علم جدید ایران خواند و تصریح کرد: امیرکبیر دارالفنون را صرفاً به عنوان یک مدرسه جدید نساخت. آن را به عنوان پروژه انتقال سازمانیافته علم و فناوری روز به ایران تعریف کرد. او میخواست نسل جدیدی از مدیران، مهندسان، پزشکان و افسران را در داخل کشور تربیت کند تا حلقه وابستگی فکری و علمی نیز گسسته شود. این نگاه، فراتر از زمان خود بود.
استاد حوزه به تحلیل عوامل سقوط امیرکبیر پرداخت و گفت: متأسفانه، ائتلاف قدرتمندی از مخالفان داخلی و خارجی، کار را بر امیرکبیر تنگ کرد. در داخل، درباریان فاسد و اشرافی که امتیازات و دخلوخرجهای بیحساب خود را در خطر میدیدند، نزد شاه جوان (ناصرالدین شاه) به تحریک و توطئه پرداختند. در خارج، سفارتهای روس و انگلیس که او را سدی در برابر نفوذ و امتیازگیری خود میدیدند، به هر طریق ممکن در پی برکناری او بودند. ضعف شخصیتی شاه و ترس او از قدرتمند شدن صدراعظم، آخرین حلقه بود. نتیجه، عزل، تبعید و سپس شهادت این مرد بزرگ در حمام فین کاشان شد که ضربهای جبرانناپذیر به روند نوسازی ایران وارد آورد.
حجتالاسلام و المسلمین ابراهیمی با اشاره به درسهای دوران امیرکبیر برای جامعه امروز، خاطرنشان کرد: امیرکبیر برای ما امروز تنها یک نام تاریخی نیست؛ او یک الگوی مدیریتی زنده است. در شرایطی که کشور بر روی گامهای بلند توسعه و فناوری حرکت میکند و در عین حال با فشارها و تحریمهای دشمنان مواجه است، مرور راهبردهای امیرکبیر بسیار آموزنده است، اولویت دادن به تولید داخلی و خودکفایی، مبارزه بیامان با فساد در هر سطحی، سرمایهگذاری کلان بر روی علم و نیروی انسانی و حفظ استقلال و عزت ملی در تمام تصمیمگیریها. روحیه جهادی، اخلاص در عمل و مدیریت قاطع امیرکبیر، میتواند برای همه مدیران و دلسوزان این سرزمین الهام بخش باشد.
انتهای پیام. /
نظر شما